Provinciale ambities vragen om lokaal realisme

Het Ontwerp-Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) ligt er. Een lijvig pakket, maar het doel is helder: de natuur moet herstellen, zodat de vergunningverlening in onze provincie weer op gang komt. Want alleen als de natuur robuust is, kan de samenleving – en dus ook Baarn – weer van het slot.

Laat ik beginnen met een compliment aan Mirjam Sterk. Het is politiek moedig om in deze tijd scherpe keuzes te durven maken. De provincie kiest onomwonden voor het herstel van het watersysteem en de natuurwaarden als basis voor economisch perspectief en hoopt daarmee de weg te openen voor de vergunningverlening. Als wethouder van een groene gemeente kan ik die richting in de basis alleen maar onderschrijven. Niets doen is geen optie.

Echter, respect voor de provinciale ambitie betekent niet dat we blind zijn voor de lokale realiteit. De provinciale kaders dwingen ons in Baarn tot fundamentele gesprekken over de inrichting van onze schaarse ruimte.

1. Het eerlijke verhaal voor onze boeren

De provincie zet voor Eemland en de flanken van de Heuvelrug in op stevige doelen: peilverhoging voor het veen en stikstofreductie. En dat betekent iets voor onze boeren, de optelsom van deze maatregelen raakt het hart van hun bedrijfsvoering.

Daarbij wil ik benadrukken dat we niet beginnen bij nul. Eemland is nu al een gebied van internationale klasse voor weidevogels. Dat is geen gelukkig toeval, maar het resultaat van jarenlange inspanningen van onze boeren. Zij zijn geen tegenstanders van natuur, maar juist de dagelijkse beheerders ervan. Zonder de boer die maait, weidt en nesten beschermt, verruigt het landschap en verdwijnt de grutto. De provinciale ambitie om dit kerngebied te versterken snappen we, maar dat kan alleen mét de mensen die de laarzen in de klei hebben staan.

Mijn grootste zorg zit in de onzekerheid van het verdienmodel. We vragen ondernemers om hun bedrijfsvoering permanent aan te passen (extensiveren, natter boeren), terwijl de beschikbare subsidies vaak tijdelijk van aard zijn en de innovaties niet altijd erkend. Dat wringt. Je kunt geen bedrijf voor de volgende generatie bouwen op een subsidiepotje dat over zes jaar misschien leeg is, of met technische innovaties waarvan onzeker is of die juridisch standhouden.

Als gemeente staan we niet aan de zijlijn. We hebben goed contact met individuele boeren en de boerenorganisaties in ons gebied. Binnenkort zitten we weer om tafel om deze implicaties te bespreken. Hun zorgen over dit economisch perspectief zullen wij nadrukkelijk meenemen in onze reactie naar de provincie.

2. Het zoet en het zuur eerlijk verdelen

Daarnaast maak ik me zorgen over de uitwerking van de zogenaamde ‘recreatiezonering’. Het doel – rust creëren voor kwetsbare natuur – is nobel. Maar het risico is een dubbel waterbedeffect.

Als we populaire uitloopgebieden rondom Baarn beperken, concentreert de lokale drukte zich in een steeds kleiner gebied. Maar andersom geldt ook: als elders op de Heuvelrug de natuur op slot gaat, zoeken die recreanten de plekken op die nog wél goed toegankelijk zijn. Baarn dreigt dan de overloop te worden voor de hele regio. Daarmee lossen we het probleem van verstoring niet op, maar verplaatsen we het slechts naar onze achtertuin.

Wij pleiten daarom voor een blik die verder kijkt dan de gemeentegrens. Wij zoeken nadrukkelijk de samenwerking met het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (NPUH). Laten we toewerken naar een zonering die functioneert voor de hele Heuvelrug. Een integrale puzzel waarbij we het ‘zoet’ (de prachtige natuurbeleving en economische kansen) en het ‘zuur’ (de noodzakelijke beperkingen en parkeerdruk) eerlijk verdelen over de regio.

Alleen zo houden we de natuur vitaal én de steun van onze inwoners vast.

Conclusie

Het UPLG schetst de kaders voor het landschap van de toekomst. De provincie toont daarin lef. Nu is het aan ons om te zorgen dat de menselijke maat niet verdwijnt in de modellen. Een vitaal Baarn is groen en blauw, heeft een economisch gezonde agrarische sector en bossen waar ruimte is voor natuurherstel én voor de 2,5 miljoen recreanten die ons gebied jaarlijks bezoeken.

Dat is de balans die wij de komende tijd moeten gaan zoeken. Na de jaarwisseling spreken we de gemeenteraad bij over wat het UPLG en straks ook de Omgevingsverordening betekenen voor Baarn. Ook vragen we de gemeenteraad in februari om een reactie op de zienswijze die we willen indienen.